Când timpul nu există: strategii de traducere folosite în transpunerea timpului mai mult ca perfect românesc în limba polonă pe exemplul romanului Ion de Liviu Rebreanu
Aleksander PODGORNY
Descriere autor:
Jagiellonian University in Kraków
E-mail:
E-mail personal autor:
8viridian@gmail.com
6-7
Rubrica:
Studii literare
When Time Does Not Exist: Translation Strategies Used in Transferring the Romanian Tense mai mult ca perfectul Into Polish in the Example of Liviu Rebreanu’s Novel Ion
Abstract: The aim of this study is to examine the methods of translating the Romanian tense mai mult ca perfectul into Polish. The object of the analysis consists of two Polish translations of the Romanian novel Ion by Liviu Rebreanu: the first, published in 1932, translated by Stanisław Łukasik, and the second one in 1972 by Danuta Bieńkowska. The corpus was analysed using methods from digital humanities and manual analysis. Since the Romanian tense mai mult ca perfectul does not have a direct equivalent in contemporary Polish, translators had to resort to various translation techniques. The study identified 14 different translation strategies, which were categorised according to morphological criteria. The study analyses and compares the solutions adopted by the translators.
Keywords: pluperfect tense, interwar Romanian literature, literary translation, mai-mult-ca-perfectul, Polish translators
Al-Alami, Suhair. “Point of View in Narrative.” Theory and Practice in Language Studies, no. 9 (2019): 911-916.
Bańko, Mirosław. Wykłady z polskiej fleksji [Lectures on Polish Inflection]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.
Bartosiewicz-Nikolaev, Olga, and Tomasz Krupa. “Bibliografia romanului în limba română tradus în limba polonă până în 2023” [The Bibliography of the Novel in Romanian Translated into Polish Until 2023]. Dacoromania Litteraria, no. 10 (2023): 279-292.
Bartosiewicz-Nikolaev, Olga, and Tomasz Krupa. “A Project of Interperipheral History of the Romanian Novel: The Polish Case.” Dacoromania Litteraria, no. 11 (2024). forthcoming.
Bąba, Stanisław. “Czas zaprzeszły” [Pluperfect tense]. Język polski, no. 71 (1991): 312.
Bąk, Piotr. Gramatyka języka polskiego [Grammar of the Polish Language]. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1933.
Bębenek, Stanisław. Bibliografia literatury tłumaczonej na język polski w latach 1945-1976, vol. I [Bibliography of Literature Translated into Polish in the Years 1945-1976]. Warszawa: Czytelnik, 1977.
Bębenek, Stanisław. Bibliografia literatury tłumaczonej na język polski w latach 1945-1977, vol. II [„Bibliography of Literature Translated into Polish in the Years 1945-1977”]. Warszawa: Czytelnik, 1978.
Bębenek, Stanisław. Bibliografia literatury tłumaczonej na język polski w latach 1977-1980, vol. III [„Bibliography of Literature Translated into Polish in the Years 1977-1980”]. Warszawa: Czytelnik, 1983.
Cornea, Paul. Aproapele și departele [The Near and the Far]. Bucharest: Cartea Românească, 1990: 375-384.
Gruszczyński, Włodzimierz, and Jerzy Bralczyk, eds. Słownik gramatyki języka polskiego [Dictionary of Polish Grammar]. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2002.
Grzegorczykowa, Renata, Roman Laskowski, and Henryk Wróbel, eds. Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia [Grammar of Contemporary Polish. Morphology]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
Klemensiewicz, Zenon. Historia języka polskiego [History of the Polish Language]. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
Lausberg, Heinrich. Linguística românica [Romance Linguistics]. Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian, 1981.
Lehr-Spławiński, Tadeusz, Zenon Klemensiewicz, and Stanisław Urbańczyk. Gramatyka historyczna języka polskiego [Historical Grammar of the Polish Language]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965.
Mirska-Lasota, Halina. Zwięzła gramatyka języka rumuńskiego [A Concise Grammar of the Romanian Language]. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1964.
Mirska-Lasota, Halina, and Joanna Porawska. Wielki słownik rumuńsko-polski [The Great Romanian-Polish Dictionary]. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.
Moretti, Franco. “Conjectures on World Literature.” New Left Review, no. 1 (2000): 54-68.
https://newleftreview.org/issues/ii1/articles/franco-moretti-conjectures-on-world-literature.
Parvulescu, Anca, and Manuela Boatcă. Creolizing the modern: Transylvania Across Empires. New York: Cornell University Press, 2022.
Parvulescu, Anca, and Manuela Boatcă. Creolizarea modernului. Transilvania la răscrucea imperiilor, translated by Ciprian Șiulea. Sibiu: Editura ULBS, 2024.
Pană Dindelegan, Gabriela, and Adina Dragomirescu, eds. Gramatica de bază a limbii române [The Fundamental Grammar of Romanian Language]. Bucharest: Univers Enciclopedic Gold, 2016.
Pojoga, Vlad, Laurentiu-Marian Neagu, and Mihai Dascalu. “The Character Network in Liviu Rebreanu’s Ion: A Quantitative Analysis of Dialogue.” Metacritic Journal for Comparative Studies and Theory 6, no. 2 (2020).
Porawska, Joanna. “Problemy opracowania Wielkiego słownika rumuńsko-polskiego. Na styku języka romańskiego i słowiańskiego” [Challenges in Compiling the Great Romanian-Polish Dictionary: At the Intersection of Romance and Slavic Languages]. In Silva rerum philologicarum. Studia ofiarowane Profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie z okazji Jej jubileuszu, edited by Janusz Gruchała, and Halina Kurek, 275-284. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2010.
Rebreanu, Liviu. Ion. vol. I–II. Bucharest & Chișinău: Litera Internațional, 2001.
Rebreanu, Liviu. Ion, translated by Danuta Bieńkowska. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1972.
Rebreanu, Liviu. Ion. Powieść [Ion. The Novel]. Translated by Stanisław Łukasik. Kraków: Gebethner i Wolff, 1932.
Reinheimer Rîpeanu, Sanda. Lingvistica romanică. Lexic, morfologie, fonetică [Romance Linguistics: Lexicon, Morphology, Phonetics]. Bucharest: Editura Bic All, 2001.
Rospond, Stanisław. Gramatyka historyczna języka polskiego [Historical Grammar of the Polish Language]. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
Tahir Gürçağlar, Şehnaz. “Retranslation.” In Routledge Encyclopedia of Translation Studies, edited by Mona Baker and Gabriela Saldanha. New York: Routledge, 2009.
Terian, Andrei. “Big Numbers: A Quantitative Analysis of the Development of the Novel in Romania”, Transylvanian Review 28, suppl. 1 (2019): 55-71.
Urban, Adam. Opowieść o angielskich czasach [A Tale of English Tenses]. Warszawa: Preston Publishing, 2016.

